De VVD is tamelijk stellig: Amsterdam is gebaat bij veel meer koopwoningen. “Amsterdam heeft vergeleken met de rest van Nederland echt weinig koopwoningen. Ongeveer 25 procent. Wij zien dat starters en jonge gezinnen graag een eigen woning willen kopen, maar die huizen zijn er simpelweg niet”, aldus raadslid Myron von Gerhardt.”Ik zie dat ook in mijn eigen vriendengroep, mensen verlaten massaal de stad. Terwijl ze het liefst wel in Amsterdam zouden willen blijven wonen.” En de huidige bouwpraktijk biedt geen oplossing, meent hij. “De keuze van de afgelopen colleges voor 40-40-20 leidt in de praktijk vooral tot de bouw van ontzettend veel huurwoningen, niet alleen voor het sociale en middensegment. In het vrije segment wordt ook nog eens deels voor de huursector gebouwd. Dat zorgt ervoor dat hooguit tien procent van de bouwproductie bestaat uit koopwoningen. Veel te weinig. Daarom willen wij dat er volop wordt ingezet op koopwoningen voor de jonge mensen die de stad maken.”

Image

PvdA-raadslid Bastiaan Minderhoud verkiest een fundamenteel andere koers. “Ik vind dat iedereen een kans moet maken om in de stad te kunnen wonen, ongeacht het inkomen. Als je de cijfers erop naslaat, neem het onderzoek Wonen in Amsterdam (WiA), dan is sprake van een ongelooflijk tekort aan woningen in het sociale en in het middeldure segment. De wachttijd voor sociale huur is 11 jaar, ook middenhuur is nauwelijks te vinden. In het dure segment is er juist een overschot; er zijn te weinig mensen die zoveel verdienen dat ze een dure woning kunnen huren of kopen. Dure woningen bijbouwen betekent volgens ons dat er dan wordt gebouwd voor de groep waar de nood niet het hoogst is. Wij draaien het liever om: bouw vooral betaalbare woningen. Voor die grote groep die bijvoorbeeld net start met hun carrière, of voor de mensen die de stad zo hard nodig heeft: politieagenten, leraren en mensen in de zorg.”

"De bouw van dure woningen zorgt voor de langste verhuisketen. Daar hebben dus allerlei groepen baat bij"

Von Gerhardt meent dat Minderhoud een denkfout maakt. “Ongeveer veertig procent van de huidige Amsterdammers heeft een hoog inkomen. Die bouwverdeling waar de PvdA zo van houdt is dus hartstikke scheef. Ook die politieagent of leraar die een gezin gaat stichten wil graag een huis kopen. Doen alsof de bouw van koopwoningen niet voor die mensen is, dat is volgens mij de fout die links telkens opnieuw maakt. Maar dat niet alleen… De bouw van dure woningen zorgt voor de langste verhuisketen. Daar hebben dus allerlei groepen, ook mensen in huurwoningen baat bij. En als we vervolgens woningcorporaties toestaan meer woningen te verkopen, dan kun je die verhuisketen nog verder versterken.”

Image

Juist de verkoop van sociale huurwoningen is tegen het zere been van de sociaaldemocraten. De PvdA wil daar niks meer van weten, ook al verklaren corporatiebestuurders veelvuldig dat de opbrengst van één woning de bouw van twee nieuwe woningen mogelijk maakt. “We hebben in Amsterdam 191.000 corporatiewoningen. Dat zijn er ongelooflijk veel. En de laatste jaren groeit het aantal, maar nog steeds komt het aanbod niet overeen met de vraag. Daarom zijn we tegen de verkoop van sociale huurwoningen. Wel bieden we enige ruimte voor liberalisatie, maar alleen in wijken met veel sociale huur. Daar kan liberalisatie bijdragen aan een wat andere wijksamenstelling. Maar in bijvoorbeeld Amsterdam Zuid kan daar geen sprake van zijn. Daar koesteren wij die toch al bescheiden sociale woningvoorraad.” Minderhoud gelooft ook niet dat over woningverkoop en terugbouwen en het tegengaan van segregatie goede afspraken te maken zijn met de corporatiesector. “Corporaties kunnen het meeste verdienen op de dure plekken. Vervolgens bouwen ze terug buiten de Ring. Dat versterkt de segregatie. Wij willen een ongedeelde stad, niet een stad waar mensen met lagere inkomens naar de buitenkant worden gedrukt.” Tegelijkertijd verwacht de PvdA wel dat corporaties zonder woningen te verkopen toch meer investeren. De steun daarvoor moet komen van het Kabinet Jetten. “Het Rijk moet bijspringen, dat deed het vroeger ook.”

"Amsterdam heeft veel meer dure scheefwoners, dan mensen die te goedkoop scheefwonen"

Minderhoud benadrukt nogmaals dat de voorkeur van liberaal Amsterdam voor vooral koopwoningen heel slecht uitpakt voor de stad. “Als we het programma van de VVD afdraaien dan groeien de wachtlijsten van mensen die op zoek zijn naar een betaalbare woning nog verder. Tegelijkertijd krijgen we meer te dure woningen. Vergeet niet dat er in de vrije sector nu al veel mensen zijn die in verhouding tot hun inkomen veel te veel huur moeten betalen. De stad heeft veel meer dure scheefwoners, dan mensen die te goedkoop scheefwonen. Dat is een enorm probleem.”

Meer geld

Een ander twistpunt betreft de lage stand het Vereveningsfonds. Amsterdam heeft nauwelijks nog geld om nieuwe verlieslatende gebiedsexploitaties te beginnen. “Waar is die 800 miljoen euro die Eric van der Burg (VVD-wethouder Ruimtelijke Ordening en Grondzaken van 2014 tot 2018-red.) heeft achtergelaten gebleven”, vraagt Von Gerhardt zich hardop af. Hij zegt het antwoord te weten. Dat geld is door de afgelopen twee colleges opgemaakt. Er is veel geld uit het fonds gehaald om gaten in de begroting te dichten. “En door ongelijk te investeren in gelijke kansen”, vult Minderhoud hem aan. “Dat vindt de PvdA ontzettend belangrijk. Wel hebben we in ons huidige verkiezingsprogramma opgenomen dat we moeten stoppen met structurele uitnamen. Dat is niet langer houdbaar. En dat levert meer dan twintig miljoen op, die we extra kunnen investeren in sociale woningbouw en complete wijken.” Von Gerhardt wijst op een andere route om meer geld vrij te spelen voor complete wijken. “Laat die vaste bouwverhouding los en bouw meer koopwoningen. Dat is zoals gezegd niet alleen goed voor iedereen die een koopwoning zoekt, dan gaat de bouwproductie omhoog en verdienen we veel meer geld, mooie opbrengsten die naar het Vereveningsfonds kunnen vloeien.”

"Wij denken aan een extra eiland bij IJburg of uitbreiding van Noord, uiteindelijk ook in Landelijk Noord"

Waar gaan we bouwen? “We kunnen binnen de bestaande stad zeker nog 20.000 woningen extra bouwen, dat vindt het huidige college ook ”, aldus Von Gerhardt. “Maar daarna raakt de grond op. Woningbouw in transformatiegebieden is duur, duurt lang en lukt ook niet altijd. We moeten dus verder vooruit kijken. Vroeger maakten we mooie plannen voor de uitbreiding van de stad, dat kunnen we opnieuw doen. In ons verkiezingsprogramma spreken we daarom over een Nieuw Amsterdams Uitbreidingsplan. Wij denken aan een extra eiland bij IJburg of uitbreiding van Noord, uiteindelijk ook in Landelijk Noord. Alleen al in die strook net buiten de Ringweg is de bouw mogelijk van 20.000 woningen, en dat is echt geen waardevolle natuur. Als we willen groeien naar ruim boven die miljoen inwoners, dan ontkomen we daar niet aan.” Minderhoud op zijn beurt moet niet denken aan woningbouw in Landelijk Noord. Hij bevindt zich daarmee op één lijn met de toekomstige fractiegenoten van GroenLinks. “Heel veel Amsterdammers vinden dat geen goed idee. Ons mooie veenweidegebied is een geliefde recreatiebestemming, daar blijven we vanaf.” Maar waar wil de PvdA dan wel bouwen, vraag Von Gerhardt zich af. Minderhoud heeft geen makkelijk antwoord. “Wij denken nog niet aan nieuwe uitleglocaties, de PvdA vindt het belangrijker binnen de stad alle beschikbare plekken optimaal te benutten. Dat gebeurt in transformatiegebieden zeker nog niet altijd. Door een betere focus op die gebieden, meer ambtelijke capaciteit, gebruik van voorkeursrecht en een actief grondbeleid valt er volgens ons nog een wereld te winnen.”

Sneller bouwen

PvdA en VVD verschillen op één punt niet van mening. Bouwen moet sneller. “Ontwikkelaars vertellen mij dat het in Amsterdam moeilijk bouwen is. Zij worden geconfronteerd met veel stroperigheid en tegengestelde eisen. Woningbouwcorporaties zeggen dat ook; de een wil dit, de ander dat, maar iedereen tevreden stellen lukt niet. We zullen daarin ons gedrag moeten veranderen en bijvoorbeeld vaker integraal moeten toetsen. Stuur een plan niet langs zeven loketten met vervolgens zeven verschillende antwoorden, maar zorg intern voor één gemeentelijk antwoord,” zo zegt Minderhoud. Volgens Von Gerhardt zou het ook helpen als de gemeente voor ieder bouwproject één ambtelijk aanspreekpunt met voldoende doorzettingsmacht zou bieden. “Ontwikkelaars zitten niet zelden met tien verschillende gemeentelijke afdelingen om tafel. Bastiaan Minderhoud zegt het ook: elke afdeling heeft zo zijn eisen. Behalve een één op één contact, vind ik ook dat de gemeente veel minder moet sturen op details. Geef die ondernemers – investeerders, ontwikkelaars en bouwers – het vertrouwen om zelf de beste oplossingen te bedenken.” Kunnen we dan ook toe met minder ambtenaren? De VVD wil flink besparen op de kosten van het ambtelijk apparaat. Minderhoud gaat daarin niet mee. “Juist als het gaat om vergunningen voor woningbouwprojecten hebben we nu al een schreeuwend tekort aan mensen die praktisch kunnen helpen.”