Dossier: lood in Amsterdams drinkwater

Amsterdammers moeten weer naar dorpspomp voor veilig drinkwater
Dossier: lood in Amsterdams drinkwater

Het begon vorige zomer nadat een bewoner uit Amsterdam Noord zijn drinkwater liet testen op de aanwezigheid van looddeeltjes. Inmiddels is er stadsbrede bezorgdheid over lood in kraanwater. Een overzicht van publicaties over deze 'loden last' uit het verleden.

Samenvatting:

  • Over het algemeen is het Nederlandse drinkwater van hoge kwaliteit.
  • In water dat door loden leidingen stroomt kunnen looddeeltjes vrijkomen.
  • Lood is ongezond, vooral voor jonge kinderen. Het kan bij kinderen bij langdurige inname het leervermogen schaden. De grenswaarde is nu 10 microgram per liter drinkwater. Maar de Gezondheidsraad adviseert daar 5 microgram van te maken.  
  • In het hoofdleidingennet van Waternet is overal het lood vervangen.
  • Sinds 1960 is het gebruik van lood in nieuwbouw verboden.
  • Vorige nazomer ontdekte een bewoner in Noord te hoge concentraties lood in het drinkwater.
  • In de tuindorpen Buiksloot en Nieuwendom blijken nog gemeenschappelijke loden waterleidingen onder de huizen te liggen. Het gaat om honderden woningen van Ymere of voormalige woningen van Ymere.
  • De corporatie is eind december na uitvoerig onderzoek gestart met het vervangen van die leidingen. Ymere noemt het een 'mega-operatie',  vooral omdat de leidingen onder de vloeren liggen.  
  • Ook elders in de stad en elders zijn binnenleidingen in de woningen nog (gedeeltelijk) van lood. Uit tal van metingen blijkt dat de loodconcentraties soms veel te hoog zijn, met uitschieters boven de 100 microgram.
  • Verhuurders zijn na een verzoek van bewoners verplicht loden leidingen te vervangen. Stichting !WOON kan bewoners bijstaan bij de procedures.

Ymere is begin januari in Amsterdam-Noord gestart met de 'Operatie Lood Eruit'. Daarbij worden in honderden woningen in de tuindorpen Buiksloot en Nieuwendam oude loden waterleidingen vervangen. Maar veel buurtbewoners zullen nog vele maanden naar de 'dorpspomp' moeten lopen voor veilig drinkwater. De loodproblematiek speelt sinds een buurtbewoner afgelopen zomer ontdekte dat er teveel looddeeltjes in het drinkwater zaten. Ook elders in de stad en in het land kunnen in oudere woningen nog loden leidingen in gebruik zijn.
 
Nadat Ymere overtuigd was geraakt van de ernst van de situatie is de corporatie de afgelopen maanden een uitgebreid onderzoek gestart. Bijna 6.400 woningen zijn onderzocht, het kraanwater is op honderden plaatsen getest, loden leidingen zijn opgespoord en in december zijn enkele proefprojecten gedaan. Complicerend is dat loden hoofdleidingen onder de huizenblokken doorlopen in plaats van in de straat. Dat is de reden dat Waternet de leidingen niet eerder heeft vervangen. Vanaf nu start de 'mega-operatie' om in de honderden woningen zo snel mogelijk de loden leidingen te vervangen. 
 
Generaties zijn opgegroeid met loden waterleidingen, maar al lang is bekend dat lood in drinkwater ongezond is, met name voor jonge kinderen. Ook zwangere vrouwen wordt afgeraden kraanwater te drinken in woningen met loden leidingen. In een recent advies stelt de Gezondheidsraad voor de toegestane concentratie van lood te verlagen van 10 naar 5 microgram per liter. In Amsterdamse woningen zijn wel concentraties boven de 100 microgram gemeten.
Sinds 1960 is het verboden nieuwe loden waterleidingen aan te leggen.  Waternet en PWN hebben sindsdien in Amsterdam-Amstelland alle loden aansluitleidingen vervangen. Maar in woningen kunnen nog wel loden binnenleidingen liggen. Het vervangen daarvan is de verantwoordelijkheid van de huiseigenaar. In de regio Amsterdam staat de stichting !WOON bewoners bij als eigenaren niet reageren om verzoeken om loden leidingen te vervangen. Zij zorgen dan onder andere voor een meetrapport.

 

Regelmatig blijken dan de concentraties te hoog of zelfs veel te hoog. Loden leidingen kunnen nog voorkomen in alle huizen die zijn gebouwd voor 1960.

Update 21-01-2020

De Key begint 27 januari met het verwijderen van loden toevoerleiding in haar wooncomplex op het Columbusplein. De corporatie heeft de meeste loden waterleidingen binnen haar bezit in de jaren 80 verwijderd, maar uit metingen wordt duidelijk dat er in oudere complexen zoals op het Columbusplein nog restanten van oude waterleidingen voor moeten komen.


Update 21-01-2020

Lood in gemeentelijke panden: prioriteit bij kinderdagverblijven en Ouder- Kindteams 

Ook de gemeente zelf onderzoekt al haar gebouwen van vóór 1960 op concentraties lood in het drinkwater. Uitgangspunt voor de aanpak is dat bij loodconcentraties hoger dan 5 microgram per liter (waarschijnlijk) loden leidingen aanwezig zijn en deze zo snel mogelijk worden vervangen. Daarbij wordt prioriteit gegeven aan die gebouwen waar regelmatig kinderen t/m 7 jaar en zwangere vrouwen verblijven. Dat gaat om 172 gebouwen. Van 120 gebouwen zijn de uitslagen binnen. Van de 53 kinderdagverblijven zijn van 49 adressen de uitslagen binnen. Op vier adressen zijn waarden van boven 5 microgram per liter gemeten. Op drie adressen zijn de leidingen inmiddels vervangen. Op het vierde adres is niet duidelijk waar het lood zich bevindt. Met Waternet wordt onderzocht of het lood zich wellicht buiten het gebouw bevindt en gaan we zo snel mogelijk tot vervanging over. Van de zeven Ouder- Kindteams s zijn van zes adressen de uitslagen binnen. Op één adres ligt de waarde boven de 5 microgram. 
Van de overige 112 gebouwen zijn van 65 adressen de uitslagen binnen. Bij negen adressen zijn waarden van boven de 5 microgram gemeten.


ARTIKELEN OVER LOOD IN DRINKWATER:

 

Bewoners bezorgd nadat hertesten veel meer lood aantonen
(AT5 12-01-2020)
Reportage van AT5 waar bewoners in Amsterdam Noord aan het woord komen die zelf hun kraanwater hebben laten hertesten.

 
Het begon met bezorgdheid in de tuindorpen in Noord, en groeide de afgelopen maanden uit tot een stadsbrede onrust over lood in het drinkwater. De loodkwestie in zestien vragen.
Advocaat Boris den Hartog wil verhuurders die weigeren loden drinkwaterleidingen te vervangen in huizen hiertoe gaan dwingen middels rechtszaken.

Lood in het drinkwater: de dorpspomp is terug in Amsterdam-Noord

(Volkskrant, 09-01-2020)
In Amsterdam-Noord begint de ‘Operatie lood eruit’. In vele honderden huizen zit te veel lood in het kraanwater. Het gevolg van oude leidingen. En dat is vooral voor kleine kinderen heel ongezond. 
Dit Parool-artikel laat zien waarom de loden waterleidingen onder honderden woningen in Noord niet makkelijk te vervangen zijn. Ymere-manager Pettersson: ‘Er zit geen enkele structuur in, dat maakt het ingewikkeld.’

MEER INFORMATIE:

GGD: meest gestelde vragen over gezondheid en loden waterleidingen
Informatie voor specifiek de bewoners in de tuindorpen en algemene informatie over lood in drinkwater.

 

Veel praktische informatie over de te nemen stappen bij het herkennen, onderzoeken en laten verwijderen van loden waterleidingen. Stichting !WOON kan huurders ondersteunen bij alle procedures.

Gezondheidsraad: loodiname via kraanwater
(november 2019)
Lood in kraanwater komt vooral voor bij oude huizen met loden binnenleidingen. Groepen die risico’s lopen zijn zuigelingen die flesvoeding krijgen, jonge kinderen en zwangere vrouwen (vanwege het ongeboren kind). Hoge blootstelling aan lood kan bij deze kinderen leiden tot een lager IQ. De Gezondheidsraad adviseert in de eerste plaats om de resterende loden leidingen in oude huizen te saneren. In afwachting daarvan beveelt de raad aan flessenwater te gebruiken voor de risicogroepen.