Per 1 juli 2026 zijn de landelijke voorrangsregels voor nieuwe stroomaansluitingen gewijzigd. Tot die tijd kregen kleinverbruikers, waaronder veel woningbouwprojecten, in gebieden waar het dringen is voor stroom, voorrang op grotere aansluitingen. Nu bepaalt niet langer de grootte van de aansluiting, maar de maatschappelijke waarde van een project de plaats op de wachtlijst. Alle aanvragen belanden op één integrale wachtlijst.

Dat betekent dat woningbouw de slag aangaat met andere maatschappelijke functies om schaarse netcapaciteit. Projecten die direct bijdragen aan het verminderen van de netcongestie, zoals batterijopslag, krijgen de hoogste prioriteit. Daarna volgen onder meer veiligheidsdiensten, de gezondheidszorg, woningbouw, onderwijs en openbaar vervoer. Commerciële functies, zoals kantoren, datacenters, distributiecentra, supermarkten en horeca, komen pas later aan bod.

Gemeente Amsterdam zegt nog geen directe gevolgen te zien voor de woningbouw, maar vreest wel dat de netcongestie een bottleneck gaat worden. Of dat gebeurt, hebben gemeenten deels zelf in de hand. Via de regeling Eerder aanvragen, kunnen zij vanaf 1 oktober stroom aanvragen voor woningen en scholen waarvan de bouw begint voor 1 juli 2029. 
Amsterdam heeft ontwikkelaars, corporaties en andere initiatiefnemers daarom gevraagd zulke projecten voor 1 juli 2026 aan te melden. Ongeveer driehonderd projecten werden aangemeld. Nu kan de gemeente alvast stroomaansluitingen aanvragen bij de netbeheerders. Op hoop van zegen, want “een aanvraag geeft helaas geen garantie dat de woningbouwprojecten binnen de gewenste termijn een aansluiting en transportcapaciteit kunnen krijgen”, zegt Niels Stet van Liander. Voor projecten die pas na 1 juli 2029 van start gaan, is de situatie nog minder zeker. Deze ontwikkelingen komen straks op de integrale wachtlijst terecht en moeten concurreren met alle andere maatschappelijke functies in de regio.
Liander maakte op 1 juli bekend dat 784 huishoudens en mkb’ers in Amsterdam op de wachtlijst staan voor een zwaardere elektriciteitsaansluiting. Vooral in de stadsdelen rondom het centrum is de vraag groter dan het aanbod.

Paradox van de energietransitie

Netbeheerder TenneT laat weten dat het huidige elektriciteitsnet in en rond Amsterdam de sterk groeiende vraag naar elektriciteit steeds moeilijker kan verwerken. Die groei komt ironisch genoeg voort uit de energietransitie: woningen worden aardgasvrij, bedrijven elektrificeren hun processen en het aantal elektrische auto's en laadpunten neemt snel toe. Ook datacenters behoren tot de grootste stroomverbruikers in de regio.
Tijdens piekmomenten, vooral in de ochtend en vroege avond, bereikt het elektriciteitsnet steeds vaker zijn maximale capaciteit. Daardoor ontstaan ‘stroomfiles' en neemt het risico op storingen toe. Vandaar de nieuwe voorrangsregels.

Woningcorporaties in de Metropoolregio Amsterdam ondervinden nog beperkt hinder van netcongestie voor woningbouw, blijkt uit gesprekken van NUL20 met Stadgenoot, Woningbedrijf Velsen en De Alliantie. Gertjan Vons, projectmanager bij De Alliantie: “Tot nu toe zijn de benodigde aansluitingen door de netbeheerders verstrekt. Mijn verwachting is dat dit op korte termijn wel gaat veranderen waardoor ook wij, ontwikkelaar van vooral sociale huurwoningen, in de problemen komen met projecten.” Door capaciteitsproblemen de netbeheerder loopt de aansluiting soms wel achter op de woningbouw. “Dit zorgt ervoor dat nagenoeg afgebouwde woningen enige maanden leegstaan voordat we deze kunnen opleveren”, zegt Vons.

Image

In Velsen begint het overleg met de netbeheerder inmiddels al voordat een omgevingsvergunning wordt aangevraagd. "Om te zorgen dat alles tijdig geregeld is, is een van de eerste zaken die we oppakken een zo vroeg mogelijk overleg met de nutsbedrijven om er zeker van te zijn dat we voldoende aansluitcapaciteit kunnen verkrijgen", aldus Woningbedrijf Velsen. Waar mogelijk denkt de corporatie mee over oplossingen, bijvoorbeeld door ruimte te reserveren voor een extra transformatorstation op eigen terrein. Daarmee kan worden voorkomen dat de netbeheerder later nog grond moet aankopen. Die aanpak is onder meer toegepast bij de nieuwbouw in Blekersduin van Woningbedrijf Velsen (die momenteel stilligt vanwege twijfels over de stikstofuitstoot bij de bouw.).

Uitbreiding elektriciteitsnet

Intussen werken de netbeheerders aan uitbreiding van het elektriciteitsnet. In het investeringsplan van TenneT is te lezen dat er grote elektriciteitsprojecten zoals 150k volt-verbindingen en hoogspanningsstations gepland staan in Amstelveen Zuid, Hilversum, Amsterdam Overamstel en Nieuw-Vennep. Ook bestaande stations en verbindingen worden de komende jaren verbeterd. TenneT en Liander investeren de komende jaren miljarden euro's in nieuwe hoogspanningsstations, transformatorstations en kabelverbindingen. Maar de aanleg daarvan duurt al gauw tien jaar – of nog langer.

Corporaties zoeken daarom naar manieren om de pijn tijdelijk te verlichten, zoals het verbruik proberen te verplaatsten naar de daluren en het lokaal opslaan van stroom in batterijen. En De Alliantie onderzoekt bijvoorbeeld of er ruimte is in de krappe business case van sociale huurwoningen om andere bouwmethodes en installaties te gebruiken. Vons: “Denk aan het type glas en de grootte en de oriëntatie van ramen, waar ruimte is in de stedelijke context.”