Herbert van den Hardenberg wint 5e Jeroen van der Veer scriptieprijs

Herbert van den Hardenberg heeft de vijfde Jeroen van der Veer scriptieprijs gewonnen. De winnaar werd bekendgemaakt tijdens de nieuwjaarreceptie van de Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties (AFWC) in Museum ’t Schip. Hij deed voor zijn studie spatial planning aan de Universiteit Utrecht onderzoek naar de rol van woningcorporaties in de warmtetransitie in Amsterdam. Publieke warmtenetten zijn volgens hem wel mogelijk, mits de politiek voldoende wil toont.

Van den Hardenberg onderzocht hoe het aanleggen van warmtenetten in Amsterdam tot dusverre is verlopen, welke rol woningcorporaties hierbij spelen en voor welke uitdagingen zij hierbij komen te staan. Met dat onderwerp raakt Van den Hardenberg een pijnlijk dossier in de hoofdstad. Het begon als een hoopvol traject waarin de gemeente Amsterdam, de Amsterdamse woningcorporaties en energiebedrijf Vattenfall samen voorop liepen om een half miljoen Amsterdamse woningen van het aardgas te krijgen. Omdat de corporaties nogal wat woningen in de stad bezitten, werden zij gezien als de uitgelezen partijen om de transitie in gang te zetten. Maar het liep anders. Door een mix van stijgende kosten en nieuw beleid gingen de tarieven omhoog, waardoor de corporaties hun huurders niet meer konden garanderen dat zij voor warmte niet meer zouden betalen dan voor gas. En daarmee kwamen de corporaties voor een duivels dilemma te staan: de duurzaamheidstransitie blijven steunen of kiezen voor betaalbaar wonen. 

Nieuwe kansen

Het gevolg? De stekker werd uit de samenwerking getrokken, omdat betaalbaar wonen de kernmissie van de corporaties is. En daar had de scriptie van Van den Hardenberg best kunnen eindigen. Alleen gaat hij ook in op de vraag hoe het verder moet. De Wet Collectieve Warmte biedt volgens hem nieuwe kansen, hoewel extra financiering nodig blijft om betaalbaarheid te garanderen. Daarnaast ziet hij mogelijkheden om publieke warmtenetten mogelijk te maken als daar de politieke wil voor bestaat. ‘Ook al denken partijen verschillend over een onderwerp als de warmtetransitie, we moeten toch samen een oplossing vinden. We hebben iedereen nodig om dit te laten slagen,’ zei Van den Hardenberg tegen juryvoorzitter Josja van der Veer. Zij is directeur Ruimte en Duurzaamheid bij de gemeente Amsterdam én zus van de naamgever van de prijs. 

Drie genomineerden

Van den Hardenberg won de scriptieprijs van twee andere genomineerden. 
Anna Wieringa studeerde af aan de Rijksuniversiteit Groningen voor haar onderzoek naar coöperatieve woonvormen in Fryslan en Zweden. Volgens haar biedt zo'n woonvorm een duurzaam, collectief en op degrowth georiënteerd - systemisch - alternatief voor het neoliberale denken in de woningmarkt. 
Teun van Hulst doorbrak met zijn scriptie voor zijn studie real estate aan de School of Real Estate (ASRE) een volkshuisvestelijk taboe. Hij wilde weten in hoeverre de verkoop van sociale huurwoningen bijdragen aan de kerndoelen van woningcorporaties, namelijk betaalbare en duurzame woningen realiseren in gemengde wijken. Zijn conclusie: iedere verkochte sociale huurwoning levert er 1,78 op. En dat niet alleen: de kwaliteit van het corporatiebezit wordt beter en wijken worden veerkrachtiger doordat wijken diverser worden.

Yu Long-zaal

De Amsterdamse Federatie voor Woningcorporaties riep de Jeroen van der Veer scriptieprijs voor de beste masterscriptie op het gebied van volkshuisvesting in het leven ter herinnering aan onderzoeker en collega Jeroen van der Veer. Hij overleed eind 2020. Van der Veer werkte ruim 23 jaar bij de AFWC en heeft veel studenten begeleid bij hun scriptie. “Jeroen heeft zich 23 jaar met hart en ziel ingezet voor concreet toepasbaar onderzoek. Onderzoek dat niet vanuit een ivoren toren wordt gedaan, maar in de praktijk,’ aldus juryvoorzitter Josja van der Veer. 

De prijs wordt jaarlijks uitgereikt in combinatie met een Jeroen van de Veer Lezing. Die werd dit keer gehouden door dr. Yi-Ling Chen. Zij is onderzoeker aan de universiteit van het Amerikaanse Wyoming, maar werkte eerder met Jeroen van der Veer samen aan het opzetten van een sociale huursector in haar thuisland Taiwan. ‘In onze hoofdstad Taipei bestond rond 2010 geen sociale huur. Door zijn advies over gemengde wijken en lange termijnfinanciering hebben we daar een begin mee kunnen maken.’ Zo zijn in een arme buurt de krotten vervangen door sociale huurwoningen. De stad met drie miljoen inwoners heeft als dank een zaal in het gemeentehuis vernoemd naar Jeroen van der Veer: de Yu Long-zaal, wat de ‘beste geluksbrenger’ betekent. 
De jury van de scriptieprijs bestond dit jaar uit voormalig wethouder Maarten van Poelgeest, HvA-lector Stan Majoor, bestuursvoorzitter Anne Wilbers van Stadgenoot, Kim van Balken (winnaar van de scriptieprijs in 2025) en voorzitter Josja van der Veer.