Overslaan en naar de inhoud gaan
Top
Eerste verdieping
Wanneer gaan ouderen nu eindelijk eens uit die grote woningen?
Doorstromen

Seniorenhuisvesting nieuwe stijlWanneer gaan ouderen nu eindelijk eens uit die grote woningen? Niet snel en pas op hoge leeftijd, is het antwoord. Veel senioren zijn zeer tevreden over hun woonsituatie; anderen zien vooral enorm op tegen een verhuizing, vinden geen geschikte woning, weten de wegen niet of ontbreekt het aan middelen. Maar met maatwerk en het juiste aanbod is wel enige beweging te krijgen.

Image
Verhuisvergoeding
Huurprijsbehoud en verhuiskostenvergoeding zijn bijna altijd onderdeel van  een stimuleringsmaatregel. Dat kost wel wat. Zo keerde Amsterdam vorig jaar 435.000 euro uit aan 102 huishoudens die gebruikmaakten van de regeling van Groot naar Beter. De vergoeding bedraagt 4.000 tot 6.200 euro, afhankelijk van de woninggrootte. In Zaanstreek-Waterland krijgen verhuizende 65-plussers een verhuisvergoeding van 1.000 euro. Ze nemen ook de ‘oude’ huurprijs mee.

Gezinswoningen vrijspelen is een expliciet beleidsdoel van landelijke en gemeentelijke bouwprogramma's en stimuleringsregelingen voor senioren. Er is immers een enorm tekort aan gezinswoningen. Dus als een ouder huishouden uit een grote woning verhuist naar een meer geschikte 'levensloopbestendige' seniorenwoning, snijdt het mes aan twee kanten.
Maar senioren verleiden tot verhuizen blijkt lastig. Alles moet kloppen: de juiste plek, de juiste woning, de juiste prijs, het juiste moment en de juiste begeleiding. Veel huiseigenaren en huurders wonen tot op hoge leeftijd tevreden in hun grote huis in vertrouwde omgeving. Misschien verandert dit sentiment enigszins onder invloed van de hoge energieprijzen, maar beleidsmakers doen er goed aan zich niet al te rijk te rekenen aan vrijkomende gezinswoningen.

Vergrijzing in sociale sector

Doorstroming is ook in de sociale huursector een belangrijk thema. Corporaties huisvesten veel senioren. In 2021 woonden ruim 770.000 huishoudens van 65 jaar en ouder in een corporatiewoning, niet zelden grote gezinswoningen. Zeker in steden is een aanzienlijk deel van die woningen niet of minder geschikt om oud in te worden. Maar ook in de sociale huursector is het niet eenvoudig doorstroming op enige schaal te realiseren, zo blijkt uit het betrekkelijke succes van stimuleringsregelingen als Van Hoog naar Laag en Van Groot naar Beter. In Amsterdam zijn dat er iets meer dan tweehonderd per jaar voor beide regelingen samen, geen indrukwekkend aantal.

Stimuleringsregelingen

Voorrang
Voor verhuisregelingen worden gelabelde woningen ingezet. De Almeerse verhuisregeling ‘Van Groot Naar Beter’ (VGNB) geeft corporatiehuurders voorrang. Met deze status kunnen zij op WoningNet zoeken naar VGNB-gelabelde woningen in hun gemeente. Dit zijn gelijkvloerse sociale huurwoningen met maximaal drie kamers. In 2020 (tot 1 oktober) is 37 keer gebruikgemaakt van de regeling.

In 2021-2022 werkte Platform31 in het experiment ‘Stimuleren doorstroming van senioren op de woningmarkt’ met partijen uit de praktijk aan een gestructureerde aanpak van doorstroming. Wat leren we daaruit? Alles begint natuurlijk bij voldoende passend aanbod. Ook goede samenwerking, met name tussen woningcorporaties en gemeenten, blijkt een cruciale factor. Samenwerking tussen gemeenten onderling en corporaties onderling kan het programma verder versterken, zoals de regeling 65+ Verhuisvoordeel in Zaanstad-Waterland duidelijk maakt. Dat zorgt daar voor een breder woningaanbod. De gedeelde communicatie, regels en instrumenten zorgen ook voor meer bekendheid en duidelijkheid bij de huurders.
Huurprijsbehoud en een verhuiskostenvergoeding zijn bijna altijd onderdeel van een stimuleringsmaatregel. Financiële afwegingen moeten geen belemmering vormen voor een verhuizing, maar ze zijn meestal niet doorslaggevend. Het belang van een persoonlijke aanpak - informeren, helpen met inschrijving, attenderen op geschikt aanbod, bemiddelen en doorverwijzen - kan bijna niet overschat worden. Seniorenmakelaars en wooncoaches spelen hierin een belangrijke rol.

Samenwerking
In Zaanstreek-Waterland werken sinds juni 2021 zeven gemeenten, acht woningcorporaties en vijf huurdersorganisaties met financiële steun van de provincie Noord-Holland samen om het senioren makkelijker maken om naar meer passende woonruimte te verhuizen. Huurders kunnen daardoor makkelijker naar een andere gemeente of een woning van een andere corporatie verhuizen.

 

Image
Wat zorgt voor meer doorstroming? Meer info: Platform31.nl - Een nieuw (t)huis
Fred van der Molen