Boeken en Rapporten

In de NUL20 boekenrubriek worden publicaties besproken op het terrein van stedelijke ontwikkeling, wonen, volkshuisvesting, wijkontwikkeling en leefbaarheid.

Het lezen van boeken in de serie ‘Design and Politics’ is als het bezoeken van een ééndaags congres. Een serie welbespraakte ingewijden behandelt in hoog tempo een fascinerend onderwerp, maar na de derde spreker begin je wat moe te worden van de sweeping statements. Gelukkig biedt een boek de mogelijkheid om er later nog eens rustig voor te gaan zitten.

Stadsdeel Amsterdam Oost stelt 250.000 euro beschikbaar om onrust rond het Cruyff Court in het Ed Pelsterpark in goede banen te leiden. Maar misschien is lezing van ‘Common Grounds’ een goedkopere oplossing. Centraal thema: de publieke ruimte is nooit af.

‘Amsterdam vitale stad’ is een doorwrocht gemeentelijk rapport over de Amsterdamse woningmarkt. Ondanks de veelheid aan informatie, onderbouwd met thematische kaarten en grafieken, is de tekst voor niet-deskundigen goed te lezen en interessant.

Niet alleen huizen, maar ook de straten waar ze aan staan worden opengebroken en vernieuwd of voor het eerst aangelegd. Maar vergeleken bij de aandacht die uitgaat naar het ontwerp van bebouwing, komen straten er bekaaid van af. Terwijl het belang van een goed ontworpen straat toch buiten kijf staat. Niet voor niets is de ondertitel: ‘Hoe ontwerp je een goed straatprofiel?’.

Een van de ‘usual suspects’ als het om voorbeeldprojecten van particulier opdrachtgeverschap gaat, is Nieuw Leyden. In 2005 besluit de gemeente Leiden een voormalig industrieterrein in Leiden-Noord te herontwikkelen. Nieuw Leyden moet bewoners gaan trekken die de stad al ontvlucht zijn of noodgedwongen de stad moeten verlaten bij gebrek aan goede alternatieven.

‘Een geografisch portret van Amsterdam’ noemt Jos Gadet zijn onlangs verschenen studie van Amsterdamse buurten. Van Jane Jacobs, die hetzelfde deed voor delen van New York, weet de hoofdplanoloog van de dRO dat je een buurt pas echt kunt beschrijven als je er zelf vaak doorheen bent gewandeld.

Schaalvergroting, ook in de bouw, lijkt een logische benadering. Maar in de praktijk leidt het tot gestapelde complexiteit, onvoorziene vertraging en financieringproblemen. Om over verstoorde werkrelaties maar te zwijgen. Het kan mogelijk anders, namelijk door de ‘lean’ benadering toe te passen. Tot voor kort was er echter voor bouwers en opdrachtgevers geen instructief boek beschikbaar.

Een boek dat er al lang had moeten zijn: Hans Bonkes uitgebreide studie van Amsterdamse pakhuizen. De hoofdstad staat er immers vol mee, waaronder zelfs driehonderd van voor 1800. Lang zijn ze beschouwd als oninteressant en lelijk, totdat de belangstelling voor industriële architectuur en de jongere geschiedenis, vanaf midden vorige eeuw, zorgde voor een herwaardering.

Hoe de stedelijke vernieuwing zich zal ontwikkelen tijdens en na de economische crisis is niet goed te voorspellen. Behoud en organischer vormen van ontwikkelen lijken de tendens te zijn. De wijkaanpak gaat door, zeggen gemeenten en corporaties. Daar passen wellicht ook ‘culturele interventies’ in: bewoners die met kunstprojecten worden gestimuleerd zich actief met hun buurt te bemoeien.

Beheerders van huurcomplexen weten zich soms geen raad met het gebrek aan betrokkenheid van hun bewoners. En als bezit deels wordt verkocht ontstaan gemengde complexen waarin het kostbare onderhoud een heet hangijzer kan worden.

Sinds 2001 zet Museum Het Schip zich vanuit het Spaarndammerplantsoen in voor een herwaardering van de architectuur en de vormgeving van de Amsterdamse School. De ambitie is niet minder om van de bouwwerken van deze lichting architecten een toeristische topattractie te maken. Michel de Klerk als de Hollandse Gaudi.

De jaarlijks verschijnende ‘Atlas voor gemeenten’, waarin de vijftig grootste gemeenten op veertig punten met elkaar worden vergeleken, is dit jaar opgehangen aan een actueel thema: de waarde van cultuur voor de stad. 

Een kijkje achter de voordeur, zo mag je het wel noemen, de portretten die Mirjam Brinks schreef van bewoners van Rochdalepanden in Amsterdam en Purmerend. Eerder deed ze hetzelfde met veel toewijding in het aloude huurcomplex in de Van Beuningenstraat, dat een monument is van de Woningwet.

Volgens het regeerakkoord moeten bewoners van sociale huurwoningen het recht krijgen hun woning te kopen. Veel deskundigen vinden dat onwenselijk tot onuitvoerbaar, maar Minister Donner is door de VVD gemaand toch uiterlijk deze zomer met een voorstel te komen.

Pagina's