100 Jaar gemeentelijke volkshuisvesting

17.12.15
Directeur Max van Engen van Wonen overhandigt eerste exemplaar aan wethouder Ivens. Op de achtergrond Egbert Ottens en Art Klandermans)
100 Jaar gemeentelijke volkshuisvesting

Amsterdam heeft dit jaar 100 jaar een ambtelijke dienst die zich met 'wonen' dan wel volkshuisvesting bezig houdt. Ter gelegenheid daarvan verscheen het boek 'Op de Schouders van Reuzen'. Deze week overhandigde directeur Max van Engen van de Afdeling Wonen het eerste exemplaar aan wethouder Laurens Ivens.

Aan de wieg van de Gemeentelijke Woningdienst stonden wethouder Floor Wibaut en de eerste directeur Arie Keppler, zwager van Wibaut.
"Een famliebedrijf dus', zoals emeritus-hoogleraar Hugo Priemus bij zijn inleiding voorafgaand aan de presentatie van het boek schertsend vaststelde. Priemus liep daarbij door de tijd gedwongen met zevenmijlslaarzen door 100 jaar gemeentelijke volkshuisvesting heen. Over de start: "In de periode 1850-1930 zien we overal in Europa dat de woningmarkt in de snelgroeiende steden slecht functioneerde. Dat leidde tot een wettelijke verantwoordelijkheid van de nationale overheid voor het wonen, maar ook tot talrijke bewegingen die een alternatief voor de vrije markt moesten bieden: woningbouwverenigingen als exponent van sociaal ondernemerschap, woningvoorziening door filantropische instellingen, gemeentelijke woningbedrijven en verlichte industriëlen. Deze omslag stond ook aan de wieg van de Gemeentelijke Woningdienst."
De afdeling Wonen heeft in die honderd jaar diverse namen gehad: Gemeentelijke Woningdienst, Gemeentelijke Dienst Volkshuisvesting, Bouw- en Woningdienst Amsterdam, Stedelijke Woningdienst, Dienst Wonen, Zorg en Samenleven en als laatste de Afdeling Wonen. In Amsterdam zijn woningbouwverenigingen altijd een belangrijke partner geweest. Lang heeft de gemeente zelf ook een Woningbedrijf gehad (later opgegaan in Ymere).

Het boek 'Op de Schouders van Reuzen' behandelt 100 jaar volkshuisvestingbeleid van de gemeente Amsterdam. Van de aanpak van de krotwoningen, de ontwikkeling van de woningbouwverenigingen, via de ontwikkeling van woningarchitectuur, de wederopbouw, de stadsvernieuwing, het groeikernenbeleid, de aanleg van de Bijlmermeer, de opkomst van de kraakbeweging en de impact van de Nieuwmarktrellen tot de periode Schaefer. En de latere verschuiving van louter sociale huurwoningen naar gemengde programma's met koopwoningen vanaf de periode Louis Genet en later Duco Stadig.
'Op de Schouders van Reuzen' bevat integraal het boek "Ik moet naar een kleinere woning omzien want mijn gezin wordt te groot" van Egbert Ottens. Deze publicatie verscheen in 1975. Na dit eerste deel volgen vijf katernen die in 2008 en 2009 door de Dienst Wonen zijn uitgebracht (geschreven door Egbert Ottens, Hansje Galesloot en Johan van der Tol). Ter gelegenheid van deze boekuitgave is aan de reeks van vijf katernen een zesde toegevoegd over de periode 2006-2015, geschreven door Art Klandermans.

De tekst van de lezing van Priemus is via onderstaande link te downloaden.

Trefwoorden:

NUL20 nieuws

Laatste nummer

afbeelding van Fred van der Molen
Achtergrondartikel 06.07

"Is dat niet saai?", vroegen bekenden toen Max van Engen zeven jaar geleden hoofd werd van de directie Wonen in Amsterdam. Hij kwam uit de kunst- en cultuursector, waar hij meer dan 25 jaar werkte. "Daar moesten ze snel op terugkomen. Thema's als het woningtekort, vakantieverhuur, woonfraude,...

Fred van der Molen
afbeelding van Fred van der Molen
Boekbespreking 01.07

In het boek Participate! wordt de inspraak van burgers in de processen van stedelijke ontwikkeling in een aantal Europese steden onder de loep genomen. Het Engelstalige boek is het resultaat van vijf jaar onderzoek naar burgerparticipatie en identiteit in samenhang met stedelijke ontwikkeling....

Fred van der Molen
Achtergrondartikel 16.06

Deze zomer lopen de eerste officiële vijfjarencontracten voor jongeren af. De regeling die twintigers meer kans geeft op een betaalbare woning in de hoofdstad, wordt nog geëvalueerd. De grote vraag: hoe vergaat het de vertrekkers? Het naderende einde levert in ieder geval stress op. Alleen voor...

Pieter Lesage
Achtergrondartikel 16.06
  • De dreiging van een aflopend jongerencontract...: Voor Naomi en haar kinderen was het opvangcentrum het voorland
  • Na vijf jaar: ‘Soms onder de honderd in de wachtrij’
  • Na vijf jaar: een gelukje
  • Na vijf jaar: ‘Gek als ik de stad uit moet’
Pieter Lesage
Achtergrondartikel 16.06

Woningen bouwen kost veel tijd. Van plan tot realisatie gauw zeven à tien jaar. Tijdelijke woningbouw moet mensen die met spoed een woning nodig hebben meer perspectief bieden. De flexwoning is een landelijke crisismaatregel. Wat is het, waar worden ze gebouwd en wie mag er wonen?

Pieter Lesage
Achtergrondartikel 16.06

Het is niet meer vanzelfsprekend dat een politieman of leraar in Almere een eengezinswoning kan kopen. Almere wil dit decennium de woningproductie verdubbelen om de groeiende woningnood het hoofd te bieden. In tien jaar 25.000 woningen, aldus de Woonvisie 2020-2030. Om die productie te...

Pieter Lesage
Achtergrondartikel 16.06

Gemeente en corporaties hebben de ambitie het aantal zonnepanelen in Amsterdam flink uit te breiden. Ook gemengde complexen van kopers en huurders moeten hieraan een bijdrage leveren. Dat blijkt ingewikkelder. Soms lijkt de corporatie aan de rem te hangen.

Pieter Lesage
Achtergrondartikel 16.06

Bouwgroep Dijkstra Draisma biedt woningcorporaties de mogelijkheid een duurzame, energieleverende sociale huurwoning te leasen. WoonFriesland heeft als eerste corporatie voor een periode van tien jaar een leasecontract afgesloten. Andere corporaties staan (nog) niet te trappelen.

Pieter Lesage
Achtergrondartikel 16.06

In middelgrote steden loopt de winkelleegstand gestaag op. Aanloopstraten verloederen. Steden als Zaanstad en Purmerend ontkomen niet aan herstructurering van hun binnensteden. Transformatie naar wonen biedt perspectief op grote aantallen extra woningen, becijferde de provincie Noord-Holland....

Pieter Lesage
Achtergrondartikel 16.06

De operatie kadeherstel heeft ook grote consequenties voor Amsterdamse woonbootbewoners. Honderden woonboten moeten tijdelijk verkassen. Die worden op wissellocaties niet per se liefdevol ontvangen door walbewoners. Op veel plekken klinkt verzet tegen de tijdelijke ligplaatsen.

Pieter Lesage
Achtergrondartikel 16.06

Een virtuele rondleiding heeft de groepsbezichtiging vervangen, vertelt verhuurmakelaar Rutger van Leeuwen van Rochdale. De pandemie heeft ook op zijn werk grote impact. Dit artikel in de reeks ‘Op stap met...’ is dan ook vooral het verhaal van wat er allemaal anders gaat.

Pieter Lesage
Achtergrondartikel 16.06

Hoe kan je meer ouderen helpen of verleiden om hun grote woning in te wisselen voor een meer geschikte gelijkvloerse woning en zo meer jonge gezinnen aan een grotere woning helpen? Met dit vraagstuk houden vele gemeenten en corporaties zich al jaren bezig. In Zaanstreek-Waterland breken zij nu...

Pieter Lesage

NUL20 Dashboards

De NUL20 Dashboards geven zowel een historisch als actueel overzicht van de woningvoorraad en de woningproductie van Amsterdam én de Metropoolregio Amsterdam. Overzicht.