In Pakhuis De Zwijger ging het donderdagavond 9 september over de wooncrisis en dan vooral over de oplossingen daarvoor. En dan niet over bouwen, bouwen, bouwen – hoewel dat waarschijnlijk het meest zou helpen – maar over indikken, optoppen, splitsen en doorschuiven. Het programma ‘Van wooncrisis naar woonopgave’ was mede ontwikkeld door architect en podcastmaker Mimi Oldenhave Metz en volgde de opzet van de podcast die zij maakte in samenwerking met Museum Het Schip en NUL20. Die podcast is weer onderdeel van de randprogrammering van de tentoonstelling Geen eigen huis: wonen in crisis die tot en met 11 oktober 2026 is te bezoeken in Museum Het Schip.
'Ervaringsdeskundigen' Stephen, Iris en Wendy trapten de avond af. Stephen en Iris zoeken nog woonruimte, Wendy had inmiddels tegen haar zin een woning gekocht. Tegen haar zin, omdat huur niet te vinden was in Rotterdam, wat volgens haar mede de schuld was de Wet betaalbare huur. De uitponding die daarvan het gevolg is geweest werd er gedurende de levendige avond vaker bijgehaald als onwelgevallig bijeffect van de Wet betaalbare huur.
Kijk het programma ‘Van wooncrisis naar woonopgave’ hier terug.
Na de woningzoekenden was het de beurt aan Marja Elsinga, hoogleraar Housing Institutions & Governance aan de faculteit Bouwkunde van de TUDelft, en Sanne van Manen, initiatiefnemer van Platform Woonopgave. Zeker de bijdrage van Van Manen is de moeite van het terugkijken waard. In haar opening somde ze in een hilarisch hoog tempo (het moest in 6 minuten) alle problemen en bedreigingen op die een eerlijke en overvloedige woningmarkt in de weg staan, van netcongestie en woest stijgende huizenprijzen tot watervervuiling en funderingsproblemen.
De salvo cijfers was om moedeloos van te worden – aantallen woningzoekenden veel hoger dan 401.000, omdat woningzoekenden jonger dan 27 jaar en daklozen niet in de statistieken zitten, dubbel modaal voor een betaalbare koopwoning, 932,93 euro de bovengrens van sociale huur.
Doorstromen en indikken
Een stuk hoopgevender was haar tweede opsomming van alle soorten woonruimte die nog bij elkaar gesprokkeld kan worden, als we maar een beetje onze best zouden doen. Een stuwmeer aan woonruimte, voor 3 miljoen mensen, zou leeg kunnen lopen als mensen die te groot en te klein wonen van plaats wisselen en er flink opgetopt zou worden. Doorstromen en indikken dus. Dat zag ook Elsinga wel zitten met een pleidooi voor de terugkeer van het bejaardenhuis: gezelligheid en zorg bij de hand immers. Elsinga wees er ook op de veel buitenlanden het onvoorstelbaar vinden dat een rijk land als Nederland met nog steeds een jaloersmakende huisvesting er niet in slaagt de boel vlot te trekken. Over praktische bezwaren – waar vind je zorgmedewerkers voor de bejaardenhuizen en geld voor optoppen? – ging het deze avond niet.
Lees ook: De balans van één jaar samenwonen in De Warren
Ronduit enthousiasmerend was de bijdrage van Chandar van der Zande, mede-oprichter en bewoner van De Warren, nog een van de weinige wooncoöperaties in Amsterdam, over de voordelen van het heft in eigen hand nemen en het scheppen van je eigen 'dorp' in de stad. Voor wie graag onder de mensen is en zijn handen uit de mouwen wil steken, lijkt zo'n woonvorm zeker aantrekkelijk. En er is steeds meer vraag naar, merkt stichting !Woon, ook aanwezig, die 15 september 2026 een basiscursus organiseert voor geïnteresseerden.
Het heft in eigen hand nemen en een wooncoöperatie beginnen is een manier om de wooncrisis het hoofd te bieden, "de stad weer opeisen" een andere. Bart Stuart, voorman van de HNA, het Huurders Netwerk Amsterdam, is voor die radicalere aanpak, te beginnen met het landelijk woonprotest op 10 oktober 2026. Het grote geld lijkt voor hem de wortel van alle kwaad en woontorens gebouwd uit winstbejag zou hij het liefst eigenhandig afbreken. Huurders worden volgens hem gezien als tweederangs burgers, terwijl Amsterdam voor 70 procent uit huurwoningen bestaat. Dat huurders niets te vertellen hebben over hun woningen, is een groot onrecht, aldus Stuart. Verder ziet hij een 'generatieconflict' en een 'klassenstrijd' waaraan een einde moet worden gemaakt. Stuart was oveigens de enige spreker van de avond die niet ook optreedt in de podcast van Oldenhave Metz.
Oldenhave Metz, die als spreker de avond kort afsloot, roept vooral op tot dialoog tussen alle partijen – die ze met haar podcast hoopt aan te jagen. "Het gesprek voeren is super belangrijk, en dat mag meer gebeuren." (ND)