Boeken en Rapporten

In de NUL20 boekenrubriek worden publicaties besproken op het terrein van stedelijke ontwikkeling, wonen, volkshuisvesting, wijkontwikkeling en leefbaarheid.

Corporaties hebben in tal van buurten huismeesters aangesteld om de service te verbeteren maar vooral om buurten leefbaarder te maken. In de leesbare bundel "De Goede Huismeester" staan portretten van deze huismeesters, althans van een aantal succesvolle.

In de stroom boeken en artikelen over het functioneren van woningcorporaties valt ‘Ontwikkelingspaden voor woningcorporaties’ op door degelijkheid en overzicht. Dat het volkshuisvestingsbestel voor vernieuwing in aanmerking komt, is ook voor Fleurke c.s. onomstreden. De vraag is vervolgens welke wegen openstaan voor corporaties en welke rol de diverse overheden zouden kunnen spelen.

De studie van de liberale Teldersstichting gaat over de maatschappelijke onderneming en de keuzevrijheid van burgers als het gaat om zorg, onderwijs en wonen. Auteurs De Graaf c.s. geloven niet dat de maatschappelijke onderneming als nieuwe rechtsvorm het beste antwoord is op de onder meer door Herman Wijffels (SER) geconstateerde systeemcrisis op de woningmarkt. Een stichting of BV volstaat.

Na de Woningwet (1901) schoten woningcorporaties uit de grond. De overheid ging meebetalen aan ‘woningwetwoningen’, om de woningnood te lenigen. In 1910 zette Eigen Haard er in één klap 160 neer, mét watercloset. Eén van de eerste complexen van de Amsterdamse corporatie, aan de Padangstraat, kreeg dit jaar een monumentenstatus.

Uitgebreid juridisch en praktisch advies over de aanpak van burenoverlast. Hoe verkrijg je bewijs? Wat kost een procedure? Hoe om te gaan met bange buren die niet durven getuigen? Geschreven door advocaten met ervaring.

Hier sluit ‘Tussen onderschatten en overvragen’ bij aan. Het is de neerslag van een programma dat o.a. door professor Evelien Tonkens (UvA) is opgezet voor medewerkers van organisaties die in wijken actief zijn. Daar komen zij in aanraking met heuse burgers. Van wie na de overheid en de markt veel wordt verwacht. Maar waar is het maatschappelijk middenveld gebleven?

Aandacht voor de ‘gedeelde oorzaak’-theorie, die verklaart waarom mensen met problemen meestal in probleemwijken wonen. Een langdurig laag inkomen, zonder vooruitzicht op beter, geen ambitie, geen bijzondere talenten, het leidt al snel tot de noodzaak een goedkope woning in een minder gewilde buurt te huren.

Architect/stedenbouwkundige Henk van Schagen heeft als directielid inmiddels afscheid genomen van zijn Rotterdamse bureau. Maar in ‘De bestaande stad als uitdaging’ komt zijn intellectuele erfenis ruimschoots aan bod, een vernieuwingsbenadering waarbij respect voor bestaande bebouwing en bewoners centraal staat.

Het Oostelijk Havengebied geldt als een vernieuwend urbaan concept. Ondanks de extreme verdichting en de hoofdzakelijk ‘blauwe’ natuur zijn bewoners er doorgaans tevreden. Daar komt natuurlijk de geschiedenis en de romantiek van een oud havengebied bij, gecombineerd met nieuwe architectuur, kunst en horeca-aanbod.

In de serie ‘Amsterdamse herinneringen’ verscheen onlangs een deeltje over de Bijlmermeer. Oral history in zeer rudimentaire vorm. Het geeft een aardig beeld van de pionierstijd, toen de Bijlmer bekend stond als hypermodern stadsdeel voor beter gesitueerde huurders, vanzelfsprekend van Nederlandse origine.

Een leuk idee, het Rochdaleblok in de Van Beuningenstraat als uitgangspunt nemen voor een boek vol herinneringen over een straat. De journaliste Mirjam Brinks deed het en zorgde niet alleen voor leuke interviews, maar ook voor zinnig commentaar. Het blok staat er nog en is inmiddels monument. Met enige fantasie zou je à la Armando van ‘een plek’ kunnen spreken.

Architect en docent (TU Delft) Jasper van Zwol schreef een historisch overzicht met bijna tachtig internationale ontwerpen voor gestapelde woongebouwen, waaronder bijvoorbeeld het Victorieplein van J.F. Staal en Piraeus van Hans Kollhoff. Heel actueel, omdat dit gebouwtype bij stedelijke verdichting vaak als oplossing wordt aangeboden.

Bij sociaal-culturele veranderingen horen nieuwe woonvormen. De VROM-raad onderscheidde er onlangs drie in ‘Wonen in ruimte en tijd’. Om te beginnen is sprake van een toenemende behoefte aan wonen met gelijkgezinden. Wat interessante vragen oproept voor de aanhangers van het Amsterdamse uitgangspunt van ‘de ongedeelde stad’.

 Kunnen we anno 2010 nog iets met de ideeën van de Amerikaans-Canadese activiste en publiciste Jane Jacobs? De selfmade stadsfilosofe zette in de jaren zestig de moderne stedenbouw op zijn kop met haar pleidooi voor een behoedzame stadsvernieuwing die uitging van functiemenging, kleine bouwblokken, een mix van oud- en nieuwbouw en concentratie van voorzieningen.

Op initiatief van Bureau Noordwaarts verscheen een verzameling foto’s en verhalen rond het voormalige Shell-terrein, dat het dichtstbevolkte stuk van Amsterdam gaat worden. Het eerste exemplaar van het boek, Het Mysterie Overhoeks, werd op 16 december aan de eerste bewoners van de nieuwe stadswijk overhandigd.

Pagina's