Boeken

Het lezen van boeken in de serie ‘Design and Politics’ is als het bezoeken van een ééndaags congres. Een serie welbespraakte ingewijden behandelt in hoog tempo een fascinerend onderwerp, maar na de derde spreker begin je wat moe te worden van de sweeping statements. Gelukkig biedt een boek de mogelijkheid om er later nog eens rustig voor te gaan zitten. Dan blijkt dat er tussen nauwelijks onderbouwde opmerkingen, waarmee je een half ingedutte zaal nog wel imponeert, ook veel zinvols staat. Het onderwerp ‘de regio’ is trouwens te belangrijk om wegens vermoeidheid te laten liggen.

Stadsdeel Amsterdam Oost stelt 250.000 euro beschikbaar om onrust rond het Cruyff Court in het Ed Pelsterpark in goede banen te leiden. Maar misschien is lezing van ‘Common Grounds’ een goedkopere oplossing. Centraal thema: de publieke ruimte is nooit af. Na het aanleggen of vernieuwen volgt een langere periode van beheer, waarin uitgangspunten van het ontwerp door gebruikers - soms letterlijk - met voeten worden getreden. En dan gaat het niet alleen om bekende pleinen van metropolitane allure, maar ook om ogenschijnlijk nietige plekken, zoals een talud van een brug, of een grasveld achter een rijtje woningen.

‘Amsterdam vitale stad’ is een doorwrocht gemeentelijk rapport over de Amsterdamse woningmarkt. Ondanks de veelheid aan informatie, onderbouwd met thematische kaarten en grafieken, is de tekst voor niet-deskundigen goed te lezen en interessant. Een rode draad is de ‘roltrapfunctie’ van de stad, waarmee wordt aangeduid dat een swingende en bedrijvige stad als Amsterdam sociale stijging mogelijk maakt. Jongeren komen naar de stad om een opleiding te volgen of een stap in hun carrière te zetten.
Maar niet iedereen kan een roltrap nemen. De statistiek maakt onverbiddelijk duidelijk dat  in Amsterdam de  kloof groeit tussen rijk en (kans)arm. Die kloof is grosso modo de A10. Bovendien nemen veel jongeren in de gezinsfase de roltrap naar de regio, waar ze wel de woning vinden die binnen de stad niet mogelijk blijkt. 

Niet alleen huizen, maar ook de straten waar ze aan staan worden opengebroken en vernieuwd of voor het eerst aangelegd. Maar vergeleken bij de aandacht die uitgaat naar het ontwerp van bebouwing, komen straten er bekaaid van af. Terwijl het belang van een goed ontworpen straat toch buiten kijf staat. Niet voor niets is de ondertitel: ‘Hoe ontwerp je een goed straatprofiel?’. Al wordt snel duidelijk dat daar geen pasklare formule voor is.
Dit boek biedt daarom niet alleen een veelheid aan straatprofielen, maar ook een uitvoerige en zakelijke ‘geschiedenis van de straat’. Van modderpad tot de complexe functiestapeling van vandaag, waarin verkeersstromen, ondergrondse infrastructuur, parkeerruimte en beplanting onderling strijden om iedere beschikbare vierkante meter. Aansluitend geven zes interviews met diverse deskundigen een inkijkje in de verschillende perspectieven - van de straatontwerper sec, via de lichtdeskundige tot de bomenexpert.

‘Een geografisch portret van Amsterdam’ noemt Jos Gadet zijn onlangs verschenen studie van Amsterdamse buurten. Van Jane Jacobs, die hetzelfde deed voor delen van New York, weet de hoofdplanoloog van de dRO dat je een buurt pas echt kunt beschrijven als je er zelf vaak doorheen bent gewandeld. Opmerkelijke details en persoonlijke beleving maken zo van dorre observaties interessante en soms ontroerende anekdotes. Sinds Gadet in 1978 als beginnend student sociale geografie uit Limburg naar de hoofdstad toog, is er vanzelfsprekend veel gebeurd en veranderd. Maar hoe geef je daar betekenis aan? ‘Terug naar de stad’ leest - met zijn mix van anekdotiek en vakkennis - voor iedereen die in Amsterdam is geïnteresseerd als een trein.

Lean bouwen

Schaalvergroting, ook in de bouw, lijkt een logische benadering. Maar in de praktijk leidt het tot gestapelde complexiteit, onvoorziene vertraging en financieringproblemen. Om over verstoorde werkrelaties maar te zwijgen. Het kan mogelijk anders, namelijk door de ‘lean’ benadering toe te passen. Tot voor kort was er echter voor bouwers en opdrachtgevers geen instructief boek beschikbaar. Dat is er nu wel, in romanvorm!
In ‘Lean bouwen’ beleven we aan de hand van bouwondernemer Hans hoe de inzichten uit de lean-benadering kunnen helpen om projecten op te zetten vanuit de behoeften van de klant. Zo kort mogelijke doorlooptijden maken de productie en de financiering vloeiender. Ondertussen groeit tussen alle betrokken bedrijven en de opdrachtgever een vertrouwensrelatie waarin leren centraal staat.